مجموع مقالات و تحقیق های دانشجویی پنج اندیش

از کجا آمده ام آمدنم بهر چه بود ؟
 
نمونه سوالات درس برنامه ریزی آموزشی -استاد ارجمند سرکار خانم عباسی
ساعت ۱۱:٥٢ ‎ق.ظ روز ۱٥ دی ۱۳٩۳ : توسط : گروه پنج اندیش

 

سئوالات درس برنامه ریزی آموزشی

سرکار خانم عباسی

 

تعریف برنامه ریزی:*

برنامه ریزی در یک تعریف ساده عبارت است از آمادگی برای آینده.

آکوف(1969)برنامه ریزی را عبارت از تصور آینده ای مطلوب و وسیله عملی دستیابی به آن می داند.

عبداللهی(1390)برنامه ریزی را فرآیند پیش بینی و جهت دهی به منابع انسانی،مالی و مادی به منظور آمادگی و رسیدن به اهداف مشخصی در آینده است.

تعریف برنامه:

مدرک یا سندی است شامل مجموعه ای از ارقام مربوط به هم که مطلوبترین توسعه را در طول یک دوره معین در آینده پیش بینی می کند.(تقی پور ظهیر1390)

برنامه بیان مستند آن چیزی است که در آینده می خواهیم به آن دست یابیم.

برنامه محصول فرآیند برنامه ریزی است.

تعریف نظام آموزشی:*

نظام آموزشی نظامی پویا و پیوسته در حال تحول.در این نظام،اولا انسان نه تنها ماده اولیه محسوب می شود ثانیا استفاده کننده از محصول این نظام و مجری فعالیت های آن نیز می باشد.بنابراین نظام آموزشی با پویایی خود می تواند در آرمان های افراد،انتظارات گروهها و نهادهای اجتماعی نیز تحول ایجاد نماید.

 

 

 

تعریف برنامه آموزشی:

برنامه آموزشی طرحی است حاوی سیاست ها،اهداف،راهبردها و برنامه عمل مربوط به توسعه یک نظام یا یک نهاد آموزشی در خلال یک دوره زمانی معین که روش های اجرای و ارزیابی و نیز منابع مورد نیاز برای تحقق سیاست ها و اهداف در آن پیش بینی شده است.

برنامه ریزی آموزشی فرآیندی است که طبق آن برنامه آموزشی تهیه و تدوین می شود.

تعریف برنامه ریزی آموزشی:

برخی برنامه ریزی را آینده نگری و نقشه کشیدن برای آینده آموزش و پرورش می دانند.

عده ای آن را پیش بینی نیازها و تخمین منابع برای تحقق اهداف از پیش تعیین شده تلقی می کنند.

انواع آموزش و پرورش:

1-رسمی

2-نیمه رسمی

3-غیر رسمی

آموزش و پرورش رسمی:*

-شکل متداول آموزش مدرسه ای.

- اهداف کوتاه مدت و بلند مدت پیشاپیش بر اساس جهانبینی و انتظارات جامعه تعیین می شود.

- تحصیلات به سطوح مختلفی تقسیم می گردد.

- زمان شروع و پایان دوره آموزش و نیز مدت آموزش از قبل مشخص می شود.

- در هر گروه سنی تقریبا افراد همگونی به تحصیل اشتغال دارند.

- محتوی برنامه در قالب موضوعات درسی معین ارائه می شود.

- مسئولیت تدریس به مربیان،معلمان،دبیران و استادانی که دارای مهارت های حرفهای و صلاحیت های ویژه ای می باشند واگذار شده است.

- دانش آموختگان بویژه در سطوح متوسط و عالی گواهینامه های خود را بر مبنای ارزشیابی و امتحانات دریافت می کنند.

- مدیریت و برنامه ریزی این نوع آموزش ها عمدتا به عهده دولت و نهادهای دولتی می باشن.

آموزش و پرورش نیمه رسمی:

-به آموزش هایی اطلاق می شود که بیشتر ناظر بر مهارت آموزی است.

- طول مدت تحصیل در مقایسه با آموزش رسمی کوتاه تر است.

- محل آموزش می تواند مکانی غیر از مدرسه،دبیرستان و یا دانشگاه باشد.

- زمان شروع و پایان آموزش انعطاف پذیر است.

- همگون بودن گروهها از لحاظ سنی از شروط الزامی شرکت کنندگان در دوره های آموزشی نیست.

- آموزش مبتنی بر موضوعات درسی نیست بلکه در اغلب موارد مهارت های خاص محتوای آموزشی را تشکیل می دهد.

- صلاحیت های معلمی به گونه های که در آموزش های رسمی مورد نظر است در این دوره ها مورد نظر نیست.

- اعطای گواهینامه به کسانی که این دوره ها را می گذرانند در همه موارد الزامی نیست.

- مدیریت و برنامه ریزی در آموزش های نیمه رسمی به علت تنوع ای نوع آموزش ها با بخش دولتی و خصوصی می باشد.

 

 

 

آموزش و پرورش غیر رسمی:

آموزش و پرورش غیر رسمی،از لحاظ اهداف،زمان،مکان،محتوای و روش آموزش با آموزش رسمی و نیمه رسمی متفاوت می باشد.

-در بسیاری از انواع آموزش غیر رسمی اهداف الزاما از پیش تعیین نمی شود.

- اعضای خانواده،افراد جامعه،همگان،مسئولان مراکز فرهنگی،مجامع مذهبی و رسانه های گروهی در انتقال این نوع آموزش ها نقش فراوان دارند.

- یادگیری در قالب این نوع آموزش ها مادام العمر است و به برهه زمانی خاصی از حیات آدمی محدود نمی شود.

- تابع محدودیت مکانی نیست.

- سازماندهی و طراحی محتوی برنامه ها به شیوه هایی که در آموزش های رسمی و نیمه رسمی مطرح است مورد نظر نیست.

- ارزشیابی به منظور حصول اطمینان از یادگیری و یا اعطای گواهینامه مرسوم نیست.

- مدیریت و برنامه ریزی در این نوع آموزش ها عمدتا بر عهده رسانه های همگانی،مساجد،مجامع مذهبی،مراکز فرهنگی،اتحادیه های صنفی و سازمان های غیر دولتی می باشد.

ابعاد برنامه ریزی:*

میزان انعطاف:

-برنامه ریزی ثابت

- برنامه ریزی غلطان

از نظر مدت زمان:

-برنامه ریزی کوتاه مدت

- برنامه ریزی میان مدت

- برنامه ریزی بلند مدت

از نظر دامنه عمل:

-برنامه ریزی ملی- منطقه ای

- جامع- ویژه

- کلان- خرد

از نظر میزان اختیار:

-متمرکز

- غیر متمرکز

از نظر مداخله دولت:

-ارشادی

- دستوری

ارتباط میان برنامه ریزی توسعه،آموزشی و برنامه ریزی درسی:*

-برنامه ریزان توسعه اقتصادی- اجتماعی و فرهنگی(انتظارات اجتماعی،آرمان های دینی و فرهنگی و نیازهای بخش های اقتصادی به نیروی انسانی ماهر را برای یک برهه زمانی خاص و در قالب یک برنامه مطرح می کند).

- برنامه ریزان آموزشی(اهداف آموزشی و خط مشی هاو منابع انسانی و مادی).

- برنامه ریزان درسی(با الهام از این انتظارات،آرمان ها و نیازهای جامعه و با توجه به اهداف نظام آموزش و پرورش به تدوین و ارائه دانش ها و مهارت ها و نگرش ها اقدام می کنند).

 

 

 

سطوح برنامه ریزی آموزشی:

1- برنامه ریزی در سطح فرا کلان

2- برنامه ریزی در سطح کلان

3- برنامه ریزی در سطح خرد

4- برنامه ریزی در سطح موسسه

5- برنامه ریزی برای اصلاح و نوآوری

برنامه ریزی در سطح فرا کلان:*

برخی الزامات علمی،اجتماعی،اقتصادی و فرهنگی و... مشترک از قبیل:

1-گسترش مرزهای علم-2- تعمیم و بهبود کیفیت آموزش-3- حفظ محیط زیست-4- پاسداری از صلح-5- دستیابی به تفاهم بین المللی و همزیستی مسالمت آمیز-6- تبادل تجربه در عرصه صنعت و فنآوری-7- پیشگیری از بلایای طبیعی و... از جمله اهدافی هستند که بیشتر کشورهای جهان خواهان برآورده شدن آنها می باشند.لذا برای تحقق این اهداف در چارچوب وظایف سازمان های بین المللی برنامه ریزی می کنند.

برنامه ریزی در سطح کلان:

این نوع برنامه ریزی عمدتا در قالب برنامه های توسعه اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی انجام می گیردو طراحان برنامه پیشاپیش رهنمودهایی که در برگیرنده روش و مراحل برنامه ریزی است را در اختیار تهیه کنندگان برنامه ها در بخش های مختلف کشور از جمله آموزش و پرورش و آموزش عالی قرار می دهد.تا بخش های مختلف با الهام از این رهنمودها برنامه توسعه بخش مورد نظر خود را تهیه و تنظیم کنند تا از ترکیب و تلفیق برنامه های بخش های مختلف،برنامه توسعه اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی کشور پدید آید.

برنامه ریزی آموزشی در سطح خرد:

1- توجه بیشتر به شرایط ویژه محیطی و انتظارات مردم محلی در برنامه ریزی.

2- فراهم نمودن امکان مشارکت بیشتر کارگزاران محلی در فرآیند اجرای برنامه ها.

برنامه ریزی آموزشی در سطح موسسه:

یکی از شروط اساسی اجرای توام با موفقیت برنامه ها و یکی از راههای کمک به بهبود کیفیت فرآیند آموزش و پرورش،روی آوردن به برنامه ها در سطح موسسه می باشد.

برنامه ریزی آموزشی برای اصلاح و نوآوری آموزشی:

سیاست گذاران و برنامه ریزان آموزشی برای پاسخگویی به انتظارات مردم موظفند همواره با ارزیابی نظام آموزشی و شناخت جنبه هایی از نظام آموزشی که نیازمند اصلاح و تجدید نظر است توجه خود را به برنامه ریزی برای اصلاح و نوآوری معطوف دارند و اقدامات اصلاح طلبانه را در قالب برنامه ریزی انجام دهند.

اصول برنامه ریزی:*

1- اصل جامعیت:برنامه ریزان آموزشی هنگامی که قصد ایجاد تغییرات و اصلاحاتی درباره یکی از اجزای درون سازمان دارند باید متوجه آثار این نوع تغییرات در جای دیگر سازمان باشند.

2- اصل مشارکت: برنامه ریزی آموزشی فرآیندی است که مشارکت همگان را طلب می کند و همه کسانی که به نوعی در معرض نتایج برنامه ها قرار دارند باید در این میان نقش داشته باشند.

3- اصل تعهد: برنامه ای که از روی تعهد و احساس مسئولیت تهیه شود و به دست اشخاص متعهد به اجرا درآید احتمال موفقیت آن بیش از برنامه ای است که تهیه کنندگان و مجریان آن احساس مسئولیت کمتری داشته باشند.

4- اصل واقع بینی:* برنامه ریزان باید اطلاعات دقیقی درباره واقعیات اجتماعی،فرهنگی،سیاسی،اقتصادی و غیره جامعه در اختیار داشته باشند.هر چه برنامه ریزان نسبت به واقعیات آگاهی بیشتری کسب کنند و در خصوص تاثیر پذیری برنامه ها از واقعیات شناخت دقیق تری داشته باشند و واقع بینی را در برنامه ریزی ها لحاض کنند می توانند به موفقیت برنامه ها امیدوارتر باشند.

5- اصل استمرار در ارزشیابی: با ارزش یابی از فرآیند نه منحصرا ارزشیابی از محصول و انجام اصلاحات لازم در طول برنامه ریزی و اتخاذ تصمیم بر مبنای اطلاعات و داده های جدید می توان به جای مقطعی پنداشتن برنامه ریزی اصل مستمر تلقی کردن آن را به دست اندرکاران قبولاند.

6- اصل توجه به نوآوری ها: تحولات اقتصادی،فرهنگی و علمی نه تنها برنامه های آموزشی را با چالش های جدیدی روبرو می کند بلکه در مردم نیز که مخاطبان برنامه ها هستند انتظارات و خواسته های جدیدی را به وجود می آورد که این امر ضرورت ایجاد تغییر و تحول در برنامه ها را تقویت می کند.

7- اصل ضرورت تجدید نظر مستمر در سیاست گذاری ها: برای مواجه درست با مسائل نوین ایجاد پویایی در سیاست گذاری و تجدید نظر مستمر در سیاست های آموزشی داشت  تا بتوان نظام آموزشی را با تحولات گوناگون فرهنگی،اجتماعی،علمی و اقتصادی در حال تغییر همگام کرد.

 

نکته:

سئوالاتی که در جلوی آن ستاره درج گردیده مهم تر می باشند.

 

تنظیم کننده: گروه پنج اندیش

 

 


 


1-برنامه ریزی(planing) را تعریف کنید؟

برنامه ریزی عبارت است از آمادگی برای آینده.ویا فرایند پیش بینی وجهت دهی به منابع انسانی،مالی ومادی به منظور آمادگی ورسیدن به اهداف مشخصی در آینده.

2-برنامه(plan)را تعریف کنید؟

برنامه محصول فرایند برنامه ریزی است یا برنامه مستندی است که در آینده می خواهیم به آن دست یابیم

3-نظام آموزشی(Educational system)راتعریف کنید؟

یک مجموعه پیچیده است که در آن اجزای متشکله وزیر نظام ها به گونه ای سازمان یافته است تا در اثر تعامل مداوم هدف های از پیش تعیین شده را تحقق بخشد اما امکان تحقق نبخشیدن نیز وجود دارد.

*4-برنامه آموزشی(Educational plan)وبرنامه ریزی آموزشی(Educational planing)را تعریف کنید؟

برنامه آموزشی:برنامه آموزشی طرحی است حاوی سیاست ها،اهداف،راهبردها،وبرنامه عمل مربوط به توسعه یک نظام یا یک نهاد آموزشی در خلال یک دوره زمانی معین که روش های اجرایی وارزیابی ونیز منابع مورد نیاز برای تحقق سیاست ها واهداف در آن پیش بینی شده است وفرایندی است که در آن برنامه ریزی آموزشی تهیه وتدوین می گردد.

برنامه ریزی آموزشی:تصمیم گیری درباره آینده آموزش وپرورش است.ویا فرایند تعیین اهداف،روش ها،فعالیت ها،منابع وبرنامه ریزی آموزشی کاربرد دارد.به یک نظام آموزشی کارآمد عمل می نماید.

5-برنامه درسی وبرنامه ریزی درسی را تعریف نمایید؟

برنامه درسی: در برابر کلمه curriculum بکاررفته است.ازنظر ریشه لغوی این واژه از کلمه لاتینیcurrerبه معنا دوراهی که باید طی شود گرفته شده است.همانند مغوله هایی که آغاز وانجامی دارند

برنامه ریزی درسی:فرآیندی است که به برنامه های درسی می انجامد.برای تهیه برنامه درسی مجموعه ای از تصمیمات اتخاذ واز نیاز سنجی آغاز وبا ارزشیابی به نقطه نسبی اطمینان می بخشد.

ویژگی های برنامه درسی :1-ماهیت علمی وعملی دارد.2-فرایند است.3-کار جمعی است.4-تداوم دارد.5-پژوهش محور است.6-به دوره تحصیلی وماده درسی وابسته است.

 

6-انواع آموزش وپرورش را نام برده وشرح مختصری دهید؟

1-رسمی:شکل متداول آموزش مدرسه ای-اهداف کوتاه مدت وبلند مدت-تحصیلات به سطوح مختلفی تقسیم می شود-زمان شروع وپایان مشخص است-در هر گروه سنی افراد همگون وجود دارند-محتوی برنامه در قالب موضوعات درسی معین ارائه می شود-وظیفه تدریس به عهده مربیان ومعلمان ودبیران واستادان است-مدیریت وبرنامه ریزی به عهده دولت است.

2-نیمه رسمی:آموزشهایی که بیشتر ناظر بر مهارت آموزی است-طول مدت تحصیل کوتاه تر-محل آموزش غیر از مدرسه ودبیرستان و دانشگاه اشت-گروه های سنی ناهمگون وجود دارد-آموزش مبتنی بر موضوعات درسی نیست بلکه در غالب مهارتهای خاص است.-طلاحیت معلمان مورد نظر نیست-اعطای گواهینامه الزامی نیست-مدیریت بر این بخش به عهده بخش دولتی وخصوصی است.

3-غیر رسمی:این آموزش وپرورش از لحاظ اهداف،مکان،محتوا،وروش آموزش با آموزش رسمی ونیمه رسمی متفاوت است.-اهداف الزاما از پیش تعیین نمی شود-اعضاء خانواده،افراد جامعه،همگان در انتقال این نوع آموزش نقش فراوان دارند-یادگیری مادام العمر است-تابع محدودیت مکانی نیست-سازماندهی وطراحی محتوی برنامه به شیوه های رسمی ونیمه رسمی مطرح نیست-ارزشیابی واعطای گواهینامه مطرح نیست-مدیریت وبرنامه ریزی در این نوع آموزش بر عهده رسانه های همگانی ومساجد ومجامع مذهبی وسازمان های غیر دولتی می باشد.

7- ابعاد برنامه ریزی را نام ببرید؟

1-میزان انعطاف:برنامه ریزی ثابت/برنامه ریزی غلطان

2-از نظر مدت زمان:برنامه ریزی کوتاه مدت/ میان مدت / بلندمدت

3-از نظر دامنه عمل:برنامه ریزی ملی ومنطقه ای/جامع ویژه/کلان وخرد

4-از نظر میزان اختیار:متمرکز/غیر متمرکز

5-از نظر مداخله دولت:ارشادی/دستوری

 

 

8-ارتباط میان برنامه ریز توسعه ،آموزشی وبرنامه ریزی درسی را بیان نمایید؟

1-برنامه ریزان توسعه اقصادی/اجتماعی وفرهنگی:انتظارات اجتماعی/آرمان های دینی و فرهنگی/ونیاز های بخش های اقتصادی به نیروی انسانی ماهر برای یک برهه زمان خاص در قالب برنامه مطرح می کنند.

-2برنامه ریزان آموزشی:اهداف آموزشی وخط مش های ومنابع انسانی ومادی.

3-برنامه ریزان درسی:آرمان ها ونیاز های جامعه وبا توجه به اهداف نظام آموزش وپرورش به تدوین وارائه دانش ها ومهارت ها ونگرش ها اقدام می کنند.

*9-سطوح برنامه ریزی را توضیح دهید؟

فراکلان:برخی الزامات علمی،اجتماعی،اقتصادی و فرهنگی و...از قبیل:1-گسترش مرز های علم2-تعمیم وبهبود کیفیت آموزش3-حفظ محیط زیست4-پاسداری از صلح5-دستیابی به تفاهم بین المللی وهمزیستی مسالمت آمیز6-تبادل تجربه در عرصه صنعت وفناوری7-پیشگیری از بلایای طبیعی و... ازجمله اهدافی هستند که بیشتر کشور های جهان خواهان برآورده شدن آنها می باشند.برای تحقق این اهداف در چارچوب وظایف سازمان های بین المللی برنامه ریزی می کنند.

 کلان:در قالب برنامه های توسعه اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی انجام می گیرد وطراحان برنامه پیشاپیش رهنمود هایی که در بر گیرنده روش ومراحل برنامه ریزی است را در اختیار تهیه کنندگان برنامه ها ی مختلف کشور از جمله آموزش وپرورش وآموزش عالی قرار میدهند.تا دیگر بخشها با الهام از این رهنمود ها برنامه خویش را توسعه بخشند.

*برنامه ریزی آموزشی یک نظام آموزشی:1-تبین وضع موجود2-شناخت نقاط قوت و ضعف3-تدوین  برنامه آموزشی.

*برنامه توسعه برای گذران وضع موجودورسیدن به وضع مطلوب:1-انتخاب هدف2-انتخاب خط مش ها3-تعیین اولویت ها4-تهیه برنامه عمل5-تصویب برنامه طراحی شده6-اجرا،نظارت،ارزیابی وتصحیح برنامه.

 خرد: دلایل گرایش؛1-توجه بیشتر به شرایط ویژه محیطی وانتظارات مردم محلی در برنامه ریزی2-فراهم نمودن امکانات مشارکت بیشتر کارگزاران محلی در فرایند اجرای برنامه ها؛

*مراحل برنامه ریزی در سطح خرد:1-فعالیت های پیش از برنامه ریزی:گرد آوری اطلاعات؛نیاز سنجی؛استقرار وایاد تشکیلات سازانی

2- فعالیت های برنامه ریزی:تهیه برنامه عمل،مطالعات امکان سنجی،ایجاد تشکیلات سازمانی.

سطح موسسه:جزء وجه مغفول مدیریت برنامه ریزی می باشد.یکی از شروط اساسی اجرای توام با موفقیت برنامه ها ویکی از راههای کمک به بهبود کیفیت فرایند آموزش وپرورش،روی آوردن به برنامه ها در سطح موسسه می باشد.

اصلاح ونوآوری:دنیای ما در حال تحول ودگرگونی است افزایش حجم دانش بشری،ابداعات جدید ی در زمینه علوم وفنون وتاثیر این ابداعات بر شیوه تولید فرآورده های صنعتی وروابط اجتماعی انسان ها،بنگاه های اقتصادی با چالش های جدیدی مواجه ساخته است یکی از این چالش ها مهیا ساختن نیروی انسانی با مهارتها ودانش های جدید است.

10- اصول برنامه ریزی را نام ببرید؟

1-اصل جامعیت:همانند،ایجاد تغییرات واصلاحاتی درباره یکی از اجزای درون سازمان که آثار آن را در جای دیگر می بینند.

 2-اصل مشارکت:مشارکت همگان را می طلبد وکسانی که در نتایج آن هستند باید نقش داشته باشندمثل مدیران اجرایی

 3- اصل تعهد:برنامه ای که از روی تعهد تهیه شود وبه دست اشخاص متعهد اجرا شود حتما موفق است.

 *4-اصل واقع بینی:برنامه ریزان باید اطلاعات دقیقی درباره واقعیات اجتماعی،فرهنگی،سیاسی،اقتصادی وغیره جامعه در اختیار داشته باشند هر چه برنامه ریزان به واقعیات آگاهی بیشتری کسب کنند ودر خصوص تاثیر پذیری برنامه ها از واقعیات شناخت دقیق تری داشته باشند و واقع بینی را در برنامه ریزی ها لحاظ کنند می توانند به موفقیت برنامه ها امیدوارتر باشند.

 5-اصل استمرار در ارزشیابی:مشارکت همگان را می طلبد وهمه کسانی که با ارزشیابی از فرایند نه منحصرا ارزشیابی از محصول را می توان به دست اندر کاران قبولاند.

 6-اصل توجه به نوآوری:تحولات اقتصادی،فرهنگی و علمی نه تنها برنامه های آموزشی را با چالش های جدید روبه رو می کند بلکه درمردم نیز که مخاطبان برنامه ها هستند انتظارات جدیدی بوجود می آورد که این امر ضرورت ایجاد تغییر وتحول در برنامه ها را تقویت می کند.

 7- اصل ضرورت تجدید نظر مستمر در سیاست گذاری ها:مواجهه درست با مسائل نوین ایجاد پویایی در سیاستگذاری وتجدید نظر مستمر در سیاست های آموزشی تا بتوان تحولات گوناگون فرهنگی،اجتماعی،علمی،اقتصادی در حال تغییر همگام کرد.

خدایا چنان کن سرانجام کار*تو خشنود باشی وما رستگار موفق وپیروز باشید،

ارادتمندتوکلی