مجموع مقالات و تحقیق های دانشجویی پنج اندیش

از کجا آمده ام آمدنم بهر چه بود ؟
 
اندیشه اسلامی - استاد ارجمند مختاری
ساعت ۱٢:٠٦ ‎ب.ظ روز ۳٠ خرداد ۱۳٩۳ : توسط : گروه پنج اندیش

1- وحی در اصطلاح یعنی چه؟ آیا حقیقت وحی برای عموم انسانها دست یافتنی است ؟ چرا؟

دریافت پیام الهی از سوی پیامبران و ابلاغ کردن آن به انسانها- خیر

چون امکانات متعارف مثل حس و عقل درمحدوده این دنیا کار میکند و وحی از مقوله ماوراء این دنیا یعنی غیبت است

2- واژه وحی و مشتقات آن در آیات زیر به کدام معناست ؟

فَخَرَجَ عَلَی قَوْمِهِ مِنَ الْمِحْرَابِ فَأَوْحَی إِلَیْهِمْ أَن سَبِّحُوا بُکْرَةً وَعَشِیًّا (اشاره پنهانی) 

پس از عبادتگاهش بر قوم خود در آمد و به آنان اشاره کرد که صبح و شام خدا را به پاکی یاد کنید

وَأَوحىٰ رَبُّکَ إِلَى النَّحلِ أَنِ اتَّخِذی مِنَ الجِبالِ بُیوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمّا یَعرِشونَ

و پروردگار تو به زنبور عسل «وحی» (و الهام غریزی) نمود که: «از کوه‌ها و درختان و داربستهایی که مردم می‌سازند، خانه‌هایی برگزین

وَأَوْحَیْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى أَنْ أَرْضِعِیهِ فَإِذَا خِفْتِ عَلَیْهِ فَأَلْقِیهِ فِی الْیَمِّ وَلَا تَخَافِی وَلَا تَحْزَنِی إِنَّا رَادُّوهُ إِلَیْکِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِینَ
 
و به مادر موسی وحی کردیم که : شیرش بده و اگر بر او بیمناک شدی به دریایش بینداز و مترس و غمگین مشو ، او را به تو باز می گردانیم و در شمار پیامبرانش می آوریم
 
إِنَّا أَوْحَیْنَا إِلَیْکَ کَمَا أَوْحَیْنَا إِلَى نُوحٍ وَالنَّبِیِّینَ مِن بَعْدِهِ
 
 
3- کدام ویژگی وحی است که آن را در نبوغ و کشف و شهود متمایز میسازد؟
ایتکه سرچشمه وحی از جهان غیب است
 
4- استفاده از بیش از 300 بار از واژه «قُل» در قرآن چه مواردی را در موضوع وحی نشان می دهد ؟
نشان میدهد که پیامبر پیام الهی را بدون هیچ کم و کاستی به انسانها انتقال میدهد
 
5-ضرورت بعثت انبیاء را با تاکید بر هدف خلقت به اختصار توضیح دهید ؟
 
 از آنجا که هدف از خلقت انسان رسیدن به رحمت الهی است و انسان ذاتاً ناتوان و نادان است نیاز به معلم و مکلم از جانب خدا را دارد که او را در رسیدن به درجات کمال دستگیری کند. :)
 
6- محدودیت های ذاتی عقل را که نیازمند آن به وحی را نشان می دهد بیان کنید و به اختصار توضیح دهید ؟
الف ) کلی بودن و اجمالی بودن احکام عقل
مثلا عقل کشف می کند که باید از مُنعِم تشکر کند  ولی چگونگی آن را نمیابد برای رسیدن به کمال به پاسخهای شفاف و جزئی تری نیازمندیم-عقل بشر پرسشهای کلی درباره مبداء و مقصد را پاسخ می دهد اما از پاسخگویی بسیاری از جزئیات مطرح در بحث مبداء و معاد ناتوان است
ب)ناتوانی عقل در شناخت آثار اخروی اعمال انسانی
به اعتقاد ما زندیگ انسان منحصر به دنیا نیست بلکه زندگی ابدی در انتظار بشر است.زندگی ابدی و اخروی انسانها در همین زندگی دنیوی رقم می خورد. نتیجه کارها و اعما تنها سبب خوشبختی یا دبدختی دنیوی نیست اگرچه عقل و تجربه تا حدودی آثار دنیوی اعمال انسان را درک می کند ولی نسبت به آثار اخروی آن ناتوان است
 
7- آیا اثبات عصمت پیامبران در دریافت و ابلاغ وحی می تواند عقلی باشد؟ توضیح دهید
آری - همانطور که حکمت خدا اقتضاء می کند پیامبرای برای هدایت مردم وجود داشته باشند، همان حکمت لزوم انتقال پیام الهی را بدون تغییر بهمردم لازم میدانند
 
8- آیه «بَلْ کَذَّبُواْ بِمَا لَمْ یُحِیطُواْ بِعِلْمِهِ» بلکه آنچه را به آن علم نداشتند دروغ شمردند در پاسخ به شبه چه کسانی در بحث نبوت به کار می ورد؟
کسانی که می خواهند تمام حقایق دینی را با عقل سطحی خود بسنجند و لذا برخی از حقایق دین را که فراتر از عقل آنان است مورد بی مهری و یا تردید و یا انکار و استهزاء قرار دهند
 

9-سه مورد از نظریه های که رابطه علم و دین را بیان می کند نام ببرید؟

 نظریه مکمل بودن علم و دین – نظریه تمایز بودن علم و دین – نظریه تعارض بودن علم و دین

 10- دو تحول مهم در کیهان شناسی و زیست شناسی که در قرون 17 و 19 منجر به ثبت نظریه تعارض و عمل و دین شده است را بیان کنید ؟

در کیهان شناسی نظریه گالیله دورشدن خورشید از کوپرینک – نظریه تکاملی تدریجی خلقت از داروین

11- نظر ...... علوم دین از منظور موضوعات و شیوه های کسب معرفت را بیان کرده و نقد کنید ؟

اینان می گویند که موضوع علم تبعیات مربوط به دنیاست و موضوع دین و الهیات مثل بحث تجلی خداوند در حضرت عیسی (ع) می باشد  با پذیرش این نظریه بسیاری از آموزه های دینی در مورد خلقت و حقایق طبیعی نادیده گرفته می شود. روشهای الهیات و علم نیز کاملا از یکدیگر متمایزند.خدای متعال را تنها از راه تجلی اش بر ما می توان شناخت اما علم طبیعت را میتوان به مدد عقل بشر شناخت

12-معجزه پدیده ایست که به اذن الهی به منظور اثبات دعوی نبوت انجام می شودف سه ویژگی اصلی ان را بیان کنید؟

 معجزه قابل تعلیم و تعلم است – معجزه مغلوب و تحت تاثیر نیروی قوی قرار نمی گیرد – همراه ادعای پیامبر و تحدی می شود

13- برخی می گویند آیاتی که به متن قرآن تحدی میکنند ف ناظر به اعجاز لغتی قرآن (فصاحت و بلاغت) است، چه قرائتی برای تقویت این نظر وجود دارد ؟

 پیامبر خاتم (ص) در محیطی مبعوث شدند که دارای داشنمندان و صاحب نظرانی در ادبیات عرب بودند و نیز مخالفان پیامبر به او نسبت شاعری میدادند

14-وجوه مختلف تفسیری را در مورد آیاتی که دعوت به تحدی و هماوردطلبی می کند را بیان کنید ؟

 تحدی به متن قرآن – تحدی از جهت امی بودن پیامبر(مکتب نرفته) – تحدی از جهت عدم اختلاف آیات

15- دو ویژگی مهم قران را در بحث اجاز تشریعی بیان کنید؟

جامعیت موضوعات قرآن - عدم اختلاف و هماهنگی محتوایی و ادبی آیات با وجود تنزیل در 23 سال قرآن در هر موضوعی بهترین مطالب را گفته است 

16- مراد از پیامبران تبلیغی و تشریعی چیست ؟

پیامبران تبلیغی کسانی هستند که همچون واعظان به تذکر و تبلیغ مردم می پردازند و با علم خویش از تغییر و تحریف دین پیغمبران پیشین جلوگیری می کنند- پیامبران تشریعی کسانی هستند که از جانب خدا شریعت جدیدی را برای مردم می آورند و اینان همان پیامبران الوالعزم هستند

17-حدیث منزلت ....................... را تشریح و توضیح دهید؟

 درواقع جنگ تبوک خطاب به حضرت علی (ع) – موضوع خم نبوت بشارت دارد

18- مبانی ختم نبوت را بیان کنید ؟

جهانی بودن و جاودانه بودن دین اسلام – جامعیت دین اسلام – مراتب دین

19- عبارت قرآنی ................................. را معنی کنید ؟

 جهانی و عمومی بودن رسالت پیامبر – جاودانگی دین اسلام – ما تو را نفرستادیم مگر برای حمت برای همه جهانیان

به من این قرآن وحی میشد تا به وسیله آن هرکه را قران به او میرسد بیم دهم

20- چرا قرآن کریم دین و تمام پیامبران را اسلام نامیده است ؟

اسلام به معنی تسلیم شدن است و همه ادیان حقیقت واحد دارند و هر کس در برابر پیامبر خویش تسلیم باشد

21- چهارمورد از ویژگی های سیستم قانون گزار یاسلام را که تعیین کننده جاودانگی آن هستند را نام ببرید ؟

قوانین کنترل کننده- اختیارات حکومت اسلامی – عدم توجه به شکل و صورت ظاهری زندگی – توجه به احکام اولی و ثانوی – اجتهاد قوه محرکه اسلام – ورود عقل در حریم قانون گذاری

22-  اصل تزاحم در احکام به کدام ویژگی سیستم قانون گذاری اسلام اشاره دارد ؟

مبتنی بودن احکام اسلامی بر مصالح مفاسد واقعی ، در بین دو حرام مردد میشویم آنکه مهمتر است را ترک می کنیم اهم بر اهم میکنیم حکمی که مصلحت بیشتری را دارد و بر دیگری مقدم می شود عمل می کنیم برای تزاحم مثالهای زیادی هست. مانند لمس بدن نامحرم که حرام است ولی اگر نامحرم تصادف کند و در حال مرگ قرار گیرد اینجا چاره جز نجات نامحرم نیست و حتما باید به بیمارستان برسانیم . اصل واجب نجات انسان است

23- با مثال توضیح دهید چگونه وجود قانون کنترل کننده در اسلام می تواند به انعطاف قوانین اسلامی در شرایط مختلف بیانجامد ؟

به این معناست که به خود و دیگران زیان نرسانیم- به انعطاف احکام با مسائل زندگی کمک می کند مثلا برای کسی که دسترسی به اب گرم ندارد در یک شب سرد زمستانی شایسته است به جای غسل تیمم کند

24-  چهار مورد از ثمرات و اهداف بعثت انبیا در قرآن را بیان کنید؟

بیدار کردن فطرت توحیدی انسان ها – رفع اختلاف – اتمام حجت بر انسان ها – اصلاح جامعه و مبارزه با مفاسد اجتماعی

25-  در مواجه با ادیان مختلف دو دلیل عمده انحصارگرایا را بیان کرده و یکی را به اختصار شرح دهید ؟

مبین بودن ایمان بر معرفت – رسیدن به فیض الهی از طریق تجلی الهی و شخص خاص

انحصارگران : شرایط مهم رستگاری ، شناخت حقیقت است که دین حق را نشناخته است ریال حقیقت غایی را مشاهده نکرده ، صفات و اسماء حق را تمیز نداده است ، نمی تواند به رستگاری دستیابد. در ضمن کسی که خداوند و پیامبر خاص او و تجلیگاه خداوند و شریعت حق را نشناسد به چه چیزی ایمان می آورد

رستگاری از طریق تلاش شخص انسان حاصل نمی آید تلاشهای انسانها محکوم به شکست است. رستگاری فقط در لطف و عنایت خداوند است

26-  دو تفاوت اصلی شیعیان و اهل سنن را بنویسند؟

شیعه می گوید اصل امامت اعتقاد است، اهل سنت می گوید امامت فقهی است و اصل نیست فرع است – شیعه می گوید انتخاب امام بر عهده خداوند است، اهل سنت می گوید انتخاب امامت بر عهده مردم است

27 – دیدگاه دانشمندان اهل سنن و شیعه را در مورد تعیین و انتخاب امام در امت به طور مختصر مقایسه و بیان کنید ؟

امامت امری الهی است به دستور نبوت اما باید منصوب شود یعنی به طور آشکارا توسط پیامبر به امر خدا به مردم معرفی شود. اما اهل سنن امامت همان حکومت بر مردم در امور دین است و امام از طریق اجماع مردم تعیین می شود و از طریق وصیعت و استخلاف اضحاب حل و عقد می گردد – قهر و غلبه (وقتی جنگ شد هرکسی پیروز شد برنده است)

28-به اختصار توضیح دهید چونه می توان باتوجه به حکت الهی بر ضرورت انتصاب امام از جانب خدا استدلال کرد ؟

بر این اساس حکومت خدا اقتضا می کند جانشینی برای او قرار دهد تا باقی دین خدا را به مردم بیان کند و از تحریف آن جلوگیری کند

29-  برای اینکه پیامبر (ص) امامت ر اامری الهی و انتصاب خدایی دانسته است و نه به انتخاب مردم ، دو دلیل شاهد ارائه دهید ؟

مخالفت پیامبر با خواسته ابن ابی فراس در سفر طائف بود که فرمود : امامت به امر خداست و آن را به هرکسی بخواهد میدهد – خود پیامبر در جنگها برای خودشان در مدینه جانشین قرار میداد- خودشان می گفت کسی در جنگ بماند یا نماد

 

30-  یکی از احادیث که درمورد امامت در حدیث ثقلین بیان شده را بیان کنید؟

35نفر صحابه -کتاب عقابات النوار-  چون بر اساس حدیث ثقلین محور هدایت انسان قرآن و اهل بیت پیامبر و عدم جدایی این دو میباشد. اگر اهل بیت معصوم نباشند نمی توانند در کنار قرآن هدایت کننده مردم در زمانهای مختلف باشند

 
 

 
نمونه سئوالات درس استاد ارجمند سرکار خانم سخی
ساعت ٦:٢٥ ‎ب.ظ روز ٢٦ خرداد ۱۳٩۳ : توسط : گروه پنج اندیش

                                                                   به نام خدا

-گزارش چیست ،تعریف کنید و هدف از ارائه گزارش را بنویسید؟ گزارش را میتوان شاه بیت  یا ژانر ممتاز روزنامه نگاری دانست .گزارش مجموعه ی از کارکردا های روزنامه نگاری راارائه میدهد. گزارش شناخت ،آگاهی و بینش تولید میکند ،ما را به بطن و متن رویدادها و واقعیتهای اجتماعی میبرد،امکان نظارت شهروندان را بر رویدادها و عملکردها و روندها فراهم میکند .

-تعریف دیگری از گزارش ؟گزارش صدای آدم های است که در حاشیه قرار دارند ،روایت مکانهایی است که ناشناخته مانده اند ،باز نشانی و بازگویی مسائلی است که پنهان نگاه داشته شده اند .

-گزارش :روایت هنرمندانه ،صادقانه ،واقع بینانه و آگاهی بخش زندگی است .روایت رویدادهای واقعی و آدم های واقعی و مسائل  واقعی به صورت موشکافانه و نقادانه در عین حل بی طرفانه و منصفانه .

-نقش گزارش در مطبوعات و دلیل حفظ جایگاه مطبوعات ؟اگر مطبوعات در عصر سلطه رسانه های الکترونیک ماندگار شده اند ،نه به دلیل توانایی در خبر رسانی (خبر محض )بلکه به خاطر نقشآنها در تحلیل ،تشریح و تفسیر رویدادها و اخبارو ارضای حس کنجکاوی خوانندگان و یافتن  پاسخ پرسش های است که برای مخاطب پس از دریافت خبر ،مطرح میشود.در واقع میتوان گفت برای مردم مهم است که یک رویداد (چرا و چگونه )به وقوع پیوسته است واقعیت نهفته در لایه های زیرین موضوع چیست و دیگرا ن در مورد آن چه نظری دارند .

-نقش گزارش در ارائه و پردازش اخبار توسعه؟نقش این نوع گزارشات در گشور های ر حال توسعه در عرصه پردازش و ارائه اخبار و رویدادها ی مربوط به امور توسعه و عمرانو آبادانی ،اختراعات و ابتکارات ،خلاقیت ها و نوآوری ها ،تلاش ها ،موقعیتهای افراد ،سازمانها و بخش های مختلف اجتماعی دانست .

کشور های در حال توسعه با در نظر گرفتن اینکه رسانه های بین المللی نسبت به انعکاس این نوع اخبار بی اعتناء هستند درباره انعکاس این نوع اخبار و نیاز مبرمی که به ترسیم چشم انداز روشنی از اقدامات مثبت و سازنده در کشور خود دارند و به منظور آگاه سازی افکار عمومی ،دلگرم کردن مردم و ایجاد حس امید و تحریک اجتماعی باید جایگاه ویژه ای برای گزارش و مطبوعات قائل باشند.

-گزارش و نقش آن درطرح نیازهای اجتماعی را توضیح دهید؟ علاوه بر گزارش های خبری ،تهیه گزارش های متنوع در مورد نیاز های اساسی مردم در زمینه های  مختلف میتوان از پر جاذبه ترین بخش های هر نشریه باشد ،که فرایندهوشیار سازی و بسیج اجتماعی را در جامعه رقم میزند.به عبارت دیگر رسانه ها با مردم و بالعکس است.

 

 

-گزارشگرکیست؟

درجریان تهیه گزارش، گزارشگر نقش بسیارحساس ومهمی برعهده دارد. هم اوست که میتواند

حاصل تلاش وکوشش خود را به بهترین شکل وبا جذاب ترین محتوا به خواننده ارائه کند ونیز این

خطر وجود دارد که با سهل انگاری ، اهمال کاری،بی مسئولیتی، ضعف، بی تجربگب وناپختگی و

عدم تسلط بر موضوع، بذر در شوره زار بپاشد ودست آخر نه او ونه مخاطبانش، هیچ حاصلی نبرند.

گزارشگری مرحله ی والای روزنامه نگاری است وکسی میتواند این مسئولیت را بر عهده بگیرد که

از سد تهیه خبر، مصاحبه ومقاله نویسی گذشته باشد وواجد خصوصیات مختلف فردی ، مهارتی و

علمی باشد، خصوصیاتی که اطلاق عنوان( روزنامه نگار) را به او، درخور وزیبنده میسازند.

-وظایف گزارشگر چیست؟

به طورکلّی گزارشگر وظیفه ی(بازگویی) واقعیت ها را برعهده دارد ونه (ساختن) آنها را.

لذا گزارشگر میبایست دارای خصلت ها وویژگی هایی باشد که برخی ازآنها درشخصیت و

طبیعت او نهفته اند و پاره ای دیگر با آموزش وتجربه قابل یادگیری واکتسابند.

-خصوصیات گزارشکر کدامند؟

گزارشگر باید حتی الامکان ازدادن قضاوت وداوری قبلی به خواننده پرهیزکند. او باید به عنوان

یک ناظربی طرف نقش انتقال مسائل را به خواننده بازی کند وقضاوت را بر عهده خود او بگذارد.

البته تاثیر گذاری شخصیت نویسنده درتهیه گزارش به هرحال اجتناب ناپذیراست. هر گزارشگر بر

اساس شخصیت ودیدگاه هایش به دنبال تهیه گزارش میرود، اما دراین راه باید درحد امکان از گرایش

ها وسلیقه های شخصی بگریزد وآنها را در کاردخالت ندهد.

گزارشگر باید عاری از نظرات ازپیش ساخته شده وپیشداوری ها به کارتهیه گزارش بپردازد.

 

 

-نقش فرهنگ اسلامی را درارتباطات جامعه جهانی توضیح دهید؟

فرهنگ اسلامی، برجسته ترین ( منشورارتباطات) را به جامعه جهانی عرضه کرده است، آنجا که

خداوند درقرآن می فرماید:(فبشر عبادی الذین یستمعون القول فیتبعون احسنه ) ( بشارت ده به بندگانم

:آنان که حرف ها را میشنوند واز بهترین آنها پیروی میکنند) این منشور میتواند اساس کار روزنامه

نگارها وازجمله گزارشگران باشد.

-گزارشگر درهنگام تهیه گزارش باید به چه نکاتی دقت کند و مورد استفاده قراردهد؟

گزارشگر باید درهنگام تهیه مواد وعناصر گزارش، به منابع مختلف ومتنوعی که میتوانند مورد

استفاده باشند، مراجعه کند،اطلاعات ومطالب مختلف را ازآنها بگیرد وبعد درجریان پالایش آنها

ازطریق فرآیند حذف وانتخاب آگاهانه ومبتنی برمعیار،اطلاعات ومواد مناسب را با هم تلفیق وترکیب

کند ودرنهایت، مخاطب یا خواننده را صالح برای ( انتخاب احسن) بداند.نه اینکه او را منفعل وچشم

بسته فرض کند که مدام باید برایش تعیین تکلیف کرد وبه او گفت که (به چه فکرکند ، نه اینکه چگونه

فکرکند).

-وی‍ژگی هایی که درتکامل شخصیت ومسئولیت یک گزارشگر دخیل است را نام ببرید؟

1-داشتن ذهن حساس وتاثیرپذیر

2-داشتن شخصیت منسجم ،نفوذ ناپذیر واحترام برانگیز.

3-مرعوب نشدن،داشتن شهامت،جسارت وشجاعت.

4-تسلط کامل بر نثروزبان وبرخورداری ازقدرت نویسندگی.

5-داشتن ذهن تحلیل گرونقاد.

6-قدرت تسلط برخود ، داشتن اعتماد به نفس، احساس مسئولیت،پای بندی به عدالت، انصاف

وانسانیت وواقع بینی.

 

-دغدغه های گزارشگررا توضیح دهید؟

زندگی یک گزارشگر با گزارش، اززمانی آغازمیشود که موضوع گزارش او تعیین میشود وآنگاه

خاتمه می یابد که گزارش آماده برای چاپ یا انتشار را تحویل می دهد.گزارشگران با تجربه در

هر مرحله ازتهیه مواد خام گزارش خود به این می اندیشند که اگر دراین مرحله بخواهند گزارش

خود را بنویسند، چه عناصری دراختیار دارند وچگونه آن را شروع خواهند کرد وبه چه صورت

ادامه خواهند داد.گزارشگران به میز خود نمی چسبند به خیابان ها میروند وازجمله کسانی هستند

که قبل ازشروع کنفرانس خبری در محل حاضرند وبعد ازخاتمه کنفرانس بازهم درهمان اطراف

پرسه می زنند و تا دوهفته بعد از یک حادثه تیراندازی نیز با مضروب مصاحبه میکنند.

-بیل کوواچ وتام روزنستایل دراثرمعروف خود (عناصرروزنامه نگاری) چه عناوین و

موضوعاتی را مطرح کرده اند ، توضیح دهید؟

بیل کوواچ وتام روزنستایل دراثرمعروف خود (عناصرروزنامه نگاری) (13:1385) اصول وتعهد

هایی را برای روزنامه نگارها وروزنامه نگاری بطورکل برمیشمارند که میتوان آنها را بطور خاص

به عرضه گزارشگری نیز تسری داد.این اصول عبارتند از:

1-اولین تعهد روزنامه نگاری بازگویی حقیقت است.

2-روزنامه نگاری بیش ازهرچیز به شهروندان وفاداراست.

3-جوهر اصلی روزنامه نگاری، اصل تایید صحت خبراست.

4-روزنامه نگاران باید استقلال خود را ازکسانی که خبر مربوط به آنها را پوشش می دهند ، حفظ

کنند.

5-روزنامه نگاران ، ناظران مستقل قدرت اند.

6-روزنامه نگاران باید امکان انتقادات مردمی ومصاحبه را فراهم آورند.

 

-دو یا سه نمونه ازتعاریف گزارش را بیان کنید؟

ارائه یک تعریف جامع ومانع ازگزارش که همه وی‍گی ها وجنبه های کارکردی آنرا دربرگیرد، تقریبا

غیر ممکن بنظر میرسد.

گزارش شکل بسط یافته یا گسترش یافته خبریا موضوع است که می کوشد از طریق تحقیق، جستجو

کند وکاو گزارشگر، جزئیات مهم واطلاعات دور ازدسترس مربوط به یک رویداد یا موضوع

اجتماعی را کشف وآنرا به نحوهنرمندانه برای مخاطب بازگو کند.

گزارش عبارتست از تلفیق خبر وتحقیق یه اضافه بازسازی هنرمندانه صحنه ها ورویداد ها و

موضوع ها وواقعیت های موضوع زندگی اجتماعی.

 

بخش پنجم

-مراحل عملی تهیه گزارش را توضیح دهید ؟

تهیه گزارش ،یک کار میدانی فعال ،و خلاقانه است ،که از طریق جستجوهای عمیق ،تحقیقات دامنه دار و فعالیت خستگی نا پذیز کزارشگر برای جمع آوری اطلاعات ،دیدار از صحنه ها و مکانها ،گفتگو با افراد گوناگون ،به منابع معتبر و روز آمد ،بررسی سوابق ،مقایسه گفتگو ها و شنیده ها ،وعده ها و عملکردها و به دست آوردن چشم اندازی زنده و ملموس از فضایی که موضوع در آن زیاد دارد ،شکل میگیردآثار این تلاش و تکاپو باید آنچنان در گزارش بازتاب یابد که مخاطب احساس کند در غیاب دوندگی های گزارشگر ،او قادر به دستیابی به حقایقی که پیش رو دارد ،نمیشود.

-سند شکست گزارشگر را توضیح دهید؟

اگر گزارشگر در دام پشت میز نشینی بیوفتد ،در واقع سند شکست حرفه ای خودرا امضاء کرده است.

 

 

-نخستین گام در مسیر تهیه گزارش چه مراحلی است توضیح دهید؟

نخستین گام در مسیر تهیه گزارش آن است که تصمیم بگیریم در باره چه موضوع و چرا گزارش تهیه کنیم . انتخاب موضوع ،همواره یکی از دشوارترین تصمیم گیری ها تحریریه ها است .این کار غالبا توسط دبیر سرویس یا سر دبیرو گاه نیز به وسیله خود گزارشگر و البته س از مشورت و جلب موافقت دبیر سرویس با سر دبیر صورت میگیرد.

 

-انتخاب گزارشگر در تهیه یک گزارش چقدر اهمیت دارد ؟

در بدو امر ،شاید به نظر برسد که هر گزارشگری میتواند برای تهیه هر گزارشی در فهرست انتخاب قرار گیرد،اما،در بیشتر مطبوعات و سایر رسانه ها به ویژه آنهایی که نیروی تحریری کافی در اختیار دارند ،حوزه های  تهیه گزارش نیز تا حدودی تخصصی میشوند. سر دبیران و دبیران تحریریه به تجربه یا با توجه به اظهار علاقه خود گزارش گران و ارزیابی توانمندی ها و مهارتهای آنها ،تقسیم کار از پیش تعیین شده یا نانوشته ای را به اجرامی گذارند .

-انتخاب گزارشگر در حالت عادی میتواند تحت تاثیر چند عامل صورت گیرد ؟

- آمادگی ،علاقه و گرایش شخصی گزارشگر

- توانمندی و مهارت او

- ساختار و ترکیب هیات تحریریه و امکان انتخاب توسط سردبیر و دبیر سرویس

- سیاستها یا اولویتهای خاص رسانه

-توجیه و آماده سازی گزارشگر بر عهده کیست و چه مسائلی را باید رعایت کند؟

این مرحله یکی از مهمترین و حساس ترین مراحل برای آغاز کار است . پس از انتخاب گزارشگر ،دبیر سرویس یا سردبیر باید او را تا حد امکان در مورد اهمیت و پیچدگی کار ،انتظارات خود،محدودیت های احتمالی ،کستره مورد نظر ،چگونگی رفتن به طرف موضوع ،انتخاب منابع و مصاحبه شونده های احتمالی ،وضعیت های گوناگون یا متضادی که ممکن است پیش بیاد ،محور ها و عناصر کلیدی که باید تحت پوشش قرار گیرند ،چشم انداز احتمالی آینده ،و خلاصه ،آنچه که میتواند موفقیت بیشتر گزارشگر را تضمین کند ،به او توضیح بدهند و او را آماده انجام ماموریت سازند.

- بررسی پیشینه موضوع و جمع آوری اطلاعات اولیه در تهیه گزارش را توضیح دهید ؟

در این مرحله گزارشگر به تهیه یادداشتهای مقدماتی در باره موضوع مورد نظر می پردازد. مراجعه به آرشیو نشریه یا هر رسانه دیگر برای استخراج سوابق و پیشینه موضوع ،نخستین گام در این زمینه به شمار می رود. اطلاعاتی که در موردموضوع ،ا فراد ،مکا نها ،رویدادها ،وعده ها ،عملکردها ،وسیاستهای پیشین در آرشیو و جود دارد ،میتواند سرنخ های مناسبی برای پیگیری موضوع دراختیارگزارشگر قرار دهد و امکان مقایسه بین گذشته ،حا ل ،و آینده را پدید آورد.

- انتظارات سردبیر یا دبیر سرویس از گزارشگر را نا م ببرید؟

- محدوده تعیین شده توسط دبیر درر مورد گستره تحت پوشش گزارش

- اقتضائات و ظرفیت موضوع

- تازگی یا تکراری بودن موضوع

- امکان دسترسی به منابع

- توانایی های گزارشگر

- ضرب الاجل تعیین شده برای تهیه گزارش

- بازبینی پرونده در تهبه گزارش به چه مرحله ای گفته می شود و چه کاری صورت می گیرد؟

در مرحله جمع آوری اطلاعات ،گزارشگر باید یک بار مجموع یادداشتها ،ذهنیات خود،یافته ها و مواد خا م گرد آورری شده را مرور کند تا نسبت به دقت و ،صحت و کفایت آنها برای نوشتن گزارش ،اطمینان یابد و در صورت نقص یا کمبود اطلاعات ،قبل از اقدام به نوشتن گزارش درپی تکمیل اطلاعا ت خود برآید.آیا مصاحبه انجام شده کافی هستند ،آیا آمارو ارقام جدید به قدرلازم انجام شده اند ، آیا مشاهدات و دریافتهای شخصی گزارشگر برای نوشتن گزارش کفایت می کنند،وبالاخره آیا گزارشگر در خود آمادگی لازم برای نوشتن گزارش را می بیند.

-تنظیم و نگارش گزارش را توضیح دهید ؟

این مرحله از حساس ترین و تعیین کننده ترین مراحل تهیه گزارش است .تقریبا همه گزارشگران چه با تجربه ها و چه تازه کارها وقتی به اینجا میرسند دچار اضطراب و تردید میشوند و پرسش هایی از این دست ،ذهن آنها را آزار میدهد:گزارش را چگونه شروع کنم ،چه سبکی را برای نوشتن انتخاب کنیم ،متن و پایان بندی گزارش انتخاب کنم ،اطلاعات و عناصر گردآوری شده را با چه نظم و چینشی وارد گزارش کنم ،کدام نکته یا نکات مهمترند ،اولویت موضوع ها بر چع اساسی باشد ،کدام زبان را رای نوشتن انتخاب کنم ...

-باز خوانی گزارش در تهیه گزارش را توضیح دهید ؟

نخستین گام برای ارزیابی گزارش آماده شده آن است که آن را با صدای بلند برای خود بخوانید و در مقام یک منتقد یا شنونده بیطرف  و نه نویسنده نتعصب ،با آن روبه رو شوید .ببینید نقاط ضعف گزارش ،کاستی ها یا نقاط قوت آن کدامند ،چه چیز هایی را احیانا باید حذف یا اضافه کنید ،کدام مله ها را باید کوتاه کنید ،کدام توصیف ها را باید ملموس تر سازید ،چه جابه جایی های احتمالی در نقل قولها یا آمار یا ارقام باید انجام دهید ،و خلاصه چقدر مشتاق خواندن یا شنیدن ادامه گزارش هستید .

-مرحله انتشار در تهیه گزارش را توضیح دهید ؟

ارزش هر محصول رسانه ای به انتشار آن است ، زیرا تا زمانی که انتشار نیافته ،نه منشع اثر است و نه موضوع ارزیابی و داوری .و قتی یک گزارش از حیث محتوا و ساختار از استاندارد های حرفه ای برخوردار بود ،قابل انتشار است .قابل انتشار بودن اثربه معنای بلوغ و مقبولیت نسبی آن نیز خواهدبود .

-دریافت بازخورد از طرف مخاطبان را توضیح دهید ؟

کار گزارشگر با انتشار گزارش ،پایان نمیابد.او در روزهای پس از انتشار نیز باید به دنبال دستیابی و قضاوت و داوری دیگران و نیز تاثیر گذاری کار خود باشد .این باز خورد ها میتوانند درس های نابی را برای کار های آینده در اختیار گزارشگر بگذارند .

شخصت گزارشگر و اعتبار کار او در جریان دریافت همین باز خورد های مداوم شکل میگیرد و ضریب خطای او به مرور کاهش می یابد .

-شیوه نگارش و سبک تنظیم گزارش را توضیح دهید ؟

در مورد شیوه نگارش و سبک تنظیم گزارش ،در منابع گوناگون به روش های متفاوتی اشاره شده است .در این کتاب ،شیوه نگارش گزارش از سبک تنظیم آن  تفکیک شده است ،بدین صورت که در بحث شیوه نگارش بیشتر به زبان و نحو بیان عناصر موجود در گزارش پرداخته میشود و در بخش سبک تنظیم ،چگونگی چینش و مهندسی بخش های مختلف مورد بررسی قرار میگیرد .

- شیوه نگارش گزارش به چند صورت انجام میگیرد ،نام برده و توضیح دهید ؟

توصیفی و ساده

در شیوه نگارش توصیفی که بی تردید جذاب تر و هنر مندانه تر است . گزارشگر ،برای بیان یافته ها و مشاهدات خود از توصیف فضا ها ،حالت ها ،حرکتها ،رفتارها ،آدم ها و مکانها استفاده میکند و میکوشد مخاطب را گام به گام با خود همراه کند و او را در فضای رویداد یا موضوع قرار دهد .

این درست است که توصیف با ذات گزارش عجین است اما باید به خاطر داشته باشیم که همه موضوع ها یا رویدادها دارای ظرفیت توصیفی یکسان نیستند و همه گزارش گران نیز ذهن تصویری مشابهی ندارند .در شیوه نگارش توصیفی توصیف به منزله فضایی است که اطلاعات و یافته ها در آن شناور می شوند،همان چیزی که به آن (نرم خبر)نیز میگویند .اما در شیوه نگارش غیر توصیفی ویا ساده ،(سخت خبر )یا اطلاعات مشخص و سر راست ،پیکر بندی اصلی گزارش را تشکیل می دهند.

در شیوه نگارش ساده بیشتر ،واقعیت های سرراست با مکاتب سخن میگویند ،در حالی که در شیوه توصیفی ،واقعیت ها ،فضا ها و حاشیه ها تصویری می شوند.

در نگارش توصیفی ،حاشیه ها و جزئیات رنگ و لعاب داری که میتوانندبه گزارش جان ببخشند و به درک بهتر مخاطب از محیط کمک کنند،مورد توجه قرار  میگیرند ،در حالی در نگارش ساده ،حاشیه ها زمانی به کار گرفته  میشوند که ارتقای بار اطلاعاتی گزارش را در پی داشته باشند .

-عواملی که در صورت وجودآنها باید گزارش را به صورت توصیفی نوشت را نام ببرید؟

-اگر اطلاعات تازه ،مهم و سر است در اختیار گزارشگر نیست

- اگر حواشی و جزئیات موضوع یا رویداد در پیشبرد گزارش نقش دارند

- اگر مشاهدات و یافته های مستقیم گزارش از جذابیت لازم برخوردار نیست

- اگر گزارشگر ،قلم و ذهن توصیفی قابل قبولی دارد

- اگر حس انسانی و نوستالژیک در محیط موج میزند

- اگر بیان حقایق در غیاب توصیف ،چنگی به دل نمیزند

- عواملی که در صورت وجود آنها باید گزارش را ساده نوشت ؟

- اگر متن به اندازه کافی در حاشیه ، سیطره دارد.

- اگر زمان به اندازه کافی در اختیار نیست.

- اگر موضوع یا رویداد ،فاقد ظرفیت توصیفی یا بی نیاز از توصیف است .

- اگر گزارشگر ،توان یا آمادگی لازم را نداردو یا مشاهدات او کافی نیست .

- سبک تنظیم گزارش به چه عواملی بستگی دارد؟

سبک تنظیم گزارش به چگونگی چینش عناصر ،به ترتیب قرار گرفتن آنها در کنار یکدیگر و یا چندو چون همنشینی بخش های مختلف گزارش ،بستگی دارد.

-تنظیم گزارش به چند صورت و سبک قابل بررسی و تنظیم است ؟

به دو صورت – سبک تاریخی – سبک هرم وارونه

-سبک تنظیم تاریخی را توضیح دهید ؟

روش بیان به سبک تاریخی اساسا به ساخت طبیعی ارتباطات روزمره نزدیک تر است ،اما الزاما همیشه بهترین و جذاب ترین شیوه بیان واقعیت نیست .

زمانی که ما در گفتگوهای معمول به ذکر جزئیات و مشاهدات خود از یک رویداد ،صحنه یا موضوع به ترتیبی می پردازیم که آن را دیده یا شنیده ایم و یا خود شاهد آن بوده ایم  .سبک تاریخی یا ترتیبی را به عنوان شیوه روایت گری خود برگزیده ایم .

سبک تاریخی ،هم برای گزارش های خبری به ویژه گزارش از حادثه و رویداد به کار میرود و هم در گزارش های تحقیقی ،گزارش سفر و خاطره نویسی کاربرد دارد .

-سبک هرم وارونه را توضیح دهید ؟

سبک هرم وارونه اصولا برای بیان رویداد ها و موضو ع هایی به کار میرود که دانستن نتیجه و برون دادتحقیق یا رویداد برای مخاطب ،از دانستن در مورد روند و جزئیات رویداد یا موضوع ،مهم تر است .روشن است که پس از آگاهی مخاطب از نتیجه ،قرار گرفتن در جزئیات امور و روندهایی که به این نتیجه منجر شده نیز اهمیت میابد،امااین امر در سبک هرم وارونه بر خلاف سبک تاریخی  ، در درجه دوم اهمیت قرار دارد .در واقع ،میتوان گفت که سبک هرم وارونه ،(نتیجه محور )و سبک تاریخی در تنظیم گزارش ،(روند محور )بسته است .

-کاربردسبک هرم وارونه در تهیه گزارش را توضیح دهید؟

سبک هرم وارونه در گزارش های خبری و تحقیقی و برخی انواع دیگر گزارش کاربرد دارد .

کاربرد عمده این سبک ،گزارش های خبری و تحقیقی است .

-سبک گزارش نویسی به روش قطعه بندی شده را توضیح دهید ؟

در این سبک ،گزارش حاوی یک بخش محوری و اصلی است که موضوع گزارش به وسیله گزارشگر مورد بررسی و واکاوی قرار گرفته و حاصل آن ،پیکر بندی اصلی گزارش را عمدتا از زبان گزارشگر روایت میشود ،تشکیل میدهد .در کنار این بخش محوری ،قطعات کوچکتری که نقش مکمل دارند در حاشیه گزارش  و جداواز متن اصلی اما در ارتباط موضوعی با گزارش قرار میگیرند.

-چند توصیه به گزارشگران برای تهیه گزارش را ذکر کنید؟

-به یاد داشته باشید که گزارش را فقط با کلمات نمینویسید،بلکه باید اطلاعات دقیق و مشخص داشته بشید.

-هیچ گاه برای نوشتن گزارش به میز خود نچسبیدو فعال و پویا به دنبال کشف حقایق باشید .

- هنگام تهیه گزارش از تمام حواس پنچ گانه خود در کنار حس روانشناسی ،مردم شناسی و درام استفاه کنید .

-نکته کلیدی در نوشتن گزارش ،یافتن ایده اصلی که گزارش  قرار است حول آن شکل گیرد ،پس همواره از خود بپرسید:موضوع چیست و منظور کدام است .

-قبل از شروع به نوشتن میتوانیدفهرستی ازعناصر ،موضوع هاو نکات مهمی که میدانید قرار است در گزارش بیاورید ، تهیه و آنها را بر حسب اهمیت ،شماره گذاری وگزارش را بر اساس آن پی ریزی کنید

 

                                                موفق و موید باشید.بایرامی